Gece Uykusundan Önceki Masum Tehlike: Yatarken İçilen Süt Çocukların Dişlerini Nasıl Çürütüyor? (Biberon Çürüğü)
Birçok anne ve babanın akşam rutininde çocuklarını yatağa uğurlarken en çok huzur bulduğu anlardan biri, onlara sıcacık bir bardak süt içirmektir. Sütün içeriğindeki kalsiyumun kemik ve diş sağlığına faydalı olduğunu bilmek, ebeveyn olarak içimizi rahatlatır. Hatta bazen çocuklar gece uykularından uyanıp tekrar süt isteyebilirler.
Ancak çocuk diş hekimliğinde (pedodonti) madalyonun çok önemli ve sinsi bir yüzü var: Gece yatarken veya uyku arasında içilen ve arkasından dişleri fırçalanmayan süt, çocuklarda en hızlı, en yıkıcı çürük tipinin bir numaralı sebebidir. Halk arasında "biberon çürüğü", tıp dilinde ise "Erken Çocukluk Dönemi Çürüğü" olarak adlandırılan bu durumun neden yaşandığını ve sütün geceleri nasıl bir tehlikeye dönüştüğünü gelin birlikte inceleyelim.
Süt Yararlıdır Ama İçindeki "Laktoz" Gizli Bir Şekerdir!
Sütün tamamen şekersiz, doğal bir besin olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak sütün yapısında laktoz adı verilen doğal bir süt şekeri bulunur. Çocuğunuz uyanıkken süt içtiğinde, ağız içindeki tükürük salgısı bu şekeri yıkayıp temizleyebilir. Ancak işin içine "uyku" girdiğinde senaryo tamamen değişir.
Geceleri süt içip hemen uykuya dalındığında veya çocuk biberon ağzındayken uyuyakaldığında şu süreçler başlar:
Tükürük Salgısı Neredeyse Sıfıra İner: Uykudayken vücudumuz dinlenme moduna geçer ve ağızdaki en büyük koruyucu kalkanımız olan tükürük salgısı minimum seviyeye düşer. Tükürük azalınca, ağız içi kendi kendini temizleme yeteneğini kaybeder.
Süt Şekeri Dişlerin Üzerine Yapışır: Tükürük tarafından yıkanamayan o tatlı süt sıvısı, gece boyunca saatlerce dişlerin (özellikle de üst ön dişlerin) etrafında bir havuz oluşturarak bekler.
Kesintisiz Asit Banyosu: Ağızdaki çürük yapıcı bakteriler, dişlerin üzerinde saatlerce bekleyen bu süt şekerini tepe tepe kullanır ve durmaksızın asit üretir. Çocuğunuz deliksiz bir uyku çekerken, dişleri sabaha kadar kesintisiz bir asit banyosunun içinde kalır ve kelimenin tam anlamıyla erir.
Önemli Bir Detay: Eğer sütün içine daha rahat içsin diye bal, pekmez, şeker veya cici bebe gibi tatlandırıcılar ekliyorsanız, bu asit atağının ve çürüme hızının şiddetini en az 10 kat daha artırıyorsunuz demektir.
Biberon Çürüğü Kendini Nasıl Gösterir?
Gece sütü tüketimine bağlı çürükler genellikle kendini ilk olarak üst ön dişlerin diş etiyle birleştiği sınırlarda tebeşirimsi beyaz lekelerle gösterir. Bu lekeler çürüğün ilk habercisidir. Önlem alınmazsa bu lekeler hızla sarı/kahverengi çukurlara dönüşür ve dişler adeta kırılıp ufalanarak diş eti seviyesine kadar erir.
Çok ilginçtir ki, bu çürük çeşidi alt ön dişleri pek etkilemez. Çünkü emme veya içme esnasında dil, alt dişlerin üzerini kaplayarak sütle temasını bir nebze korur; ancak üst dişler tamamen savunmasız kalır.
Ebeveynler İçin Gece Rutini Rehberi: Ne Yapmalı?
Çocuğunuza sütün faydalarından mahrum etmeden dişlerini korumanın yolları oldukça basittir:
Sıralamayı Değiştirin (Önce Süt, Sonra Fırça): Çocuğunuza süt içirme alışkanlığından vazgeçmek zorunda değilsiniz. Sadece altın kuralı uygulayın: Süt en son yatakta değil, akşam yemeğinden sonra veya yatmadan en az yarım saat önce içilmeli; ardından mutlaka dişler fırçalanıp öyle yatağa girilmelidir.
Fırçalama Sonrası Sadece Su: Dişler fırçalandıktan sonra sabaha kadar ağza sudan başka hiçbir gıda, süt veya meyve suyu girmemelidir.
Gece Beslenmesini Kademeli Olarak Azaltın: Çocuğunuz 1 yaşını doldurduktan sonra, gece beslenmesi alışkanlığını (hem anne sütü hem biberon sütü için) kademeli olarak azaltıp sonlandırmak diş sağlığı açısından çok önemlidir.
Gece Uyanmalarında "Su" Stratejisi: Çocuğunuz gece uyandığında alışkanlıktan dolayı süt istiyorsa, biberonun veya bardağın içine süt yerine su koyarak bu geçişi sağlayın. Su, ağız içini yıkadığı gibi hiçbir çürük riski de taşımaz.
Dişleri Islak Gazlı Bezle Silin: Eğer çocuğunuz henüz çok küçükse ve diş fırçalatmakta zorlanıyorsanız, gece süt içtikten sonra parmağınıza saracağınız temiz, ıslak bir tülbent veya gazlı bez yardımıyla dişlerin üzerindeki süt tabakasını mekanik olarak silip temizleyin.
Özetle; Gece yatarken içilen süt, masum bir sevgi gösterisi gibi görünse de arkasından temizlenmediğinde çocukların dişlerinde çok ağır hasarlara ve ağrılara yol açabilir. Unutmayın; sağlıklı bir gelecek için en güzel uyku arkadaşı süt değil, tertemiz fırçalanmış dişlerdir.
Çocuğunuzun dişlerinde erken dönem çürük belirtileri (beyaz/kahverengi lekeler) olup olmadığının kontrolü, çürük risk analizi ve diş minesini asit ataklarına karşı güçlendiren profesyonel pedodonti uygulamalarımız hakkında bilgi ve randevu için kliniğimize başvurabilirsiniz. Çocuk Diş Hekimi Fatma Bahar Osman Konya
Yorumlar